Obywatelska kontrola biur posłów, posłanek, senatorów i europosłów

Cel projektu

„Tajemniczy Obywatel_Ka” to ogólnopolski projekt Komitetu Obrony Demokracji, którego celem jest sprawdzenie, czy przedstawiciele i przedstawicielki władzy ustawodawczej umożliwiają kontakt ze swoim wyborcami i w jaki sposób realizują obowiązek dialogu obywatelskiego. Celem inicjatywy jest wzmocnienie dialogu między politykami a obywatelami, budowanie wzajemnego zaufania oraz kształtowanie szacunku klasy politycznej wobec społeczeństwa. Projekt ma charakter obywatelski, edukacyjny i kontrolny, pokazuje jak w praktyce działa reprezentacja w demokratycznym państwie.

Na czym polega projekt

Wolontariusze i wolontariuszki KOD działają w parach jako tytułowi „Tajemniczy Obywatele”. W tej roli próbują nawiązać kontakt z wybranymi parlamentarzystami telefonicznie, mailowo oraz osobiście, odwiedzając ich biura poselskie lub senatorskie. Celem jest sprawdzenie, jak wygląda dostępność parlamentarzystów dla obywateli, czy biura umożliwiają kontakt telefoniczny, mailowy i osobisty, czy są czynne, oznaczone i dostępne dla osób z niepełnosprawnościami, oraz czy obywatele są traktowani z szacunkiem i uwagą.

Badanie obejmuje trzy główne obszary: komunikację (internet, telefon, e-mail), lokal biurowy oraz przebieg spotkania z obywatelem. Każdy z tych obszarów oceniany jest na podstawie jednolitej ankiety, której maksymalny wynik wynosi 30 punktów. Dzięki temu możliwe jest stworzenie porównywalnego obrazu jakości obsługi obywateli w biurach poselskich i senatorskich w całym kraju.

Jak wygląda badanie w praktyce

Każdy ankieter i ankieterka rozpoczyna od sprawdzenia dostępnych w internecie informacji o danym biurze, weryfikuje, czy są zgodne z informacjami na stronach sejmu i senatu. Następnie jedna osoba podejmuje próbę kontaktu telefonicznego, a druga mailowego, dokumentując przebieg komunikacji. W kolejnym kroku jest próba umówienia wizyty w biurze z parlamentarzystą lub z osobą będącą pracownikiem biura. Po zakończeniu wizyty wypełniany jest szczegółowy formularz ankiety i wraz z dokumentacją fotograficzną przekazany koordynatorowi regionalnemu.

Wszystkie działania odbywają się zgodnie z opracowanymi wcześniej scenariuszami rozmów i instrukcjami.

Etap ogólnopolski

Projekt obejmie wszystkie 16 województw, łącznie 460 posłów i posłanek, 100 senatorów i senatorek oraz 53 europosłów i europosłanek. W każdym rejonie koordynatorzy są odpowiedzialni za rekrutację i wsparcie ankieterów, monitorowanie postępów oraz kontakt z centralnym zespołem projektu.

Zakończenie projektu planowane jest na wiosnę 2026 roku. Wyniki zostaną zaprezentowane w formie ogólnopolskiego raportu i rankingu dostępności parlamentarzystów dla obywateli. Raport ma stać się punktem odniesienia dla dalszych działań na rzecz przejrzystości, otwartości i odpowiedzialności przedstawicieli władzy ustawodawczej.

Znaczenie projektu

Projekt „Tajemniczy Obywatel_Ka” wzmacnia obywatelską kontrolę życia publicznego i pokazuje, że demokracja zaczyna się od codziennego kontaktu między wyborcami a ich przedstawicielami. Promuje przejrzystość i odpowiedzialność władzy. Dzięki pracy wolontariuszy i wolontariuszek możliwe jest stworzenie rzetelnego obrazu funkcjonowania biur parlamentarnych w Polsce.

Inicjatywa wzmacnia obywatelskie zaufanie i zachęca do aktywnego uczestnictwa w życiu publicznym. Jest przykładem niezależnego monitoringu demokracji w Polsce, ilustracją tego, jak zaangażowanie obywateli może w praktyce wzmacniać instytucje demokratyczne.